Elektriksel Test Kaydı: Seri No ve Operatör Disiplini

Kablaj ve elektronik montajda elektriksel test (süreklilik, izolasyon, kısa devre) ürünün müşteriye gitmeden önceki son kapılarından biridir. Test cihazı “geçti” ya da “kaldı” der; ama altı ay sonra müşteriden bir şikâyet geldiğinde asıl sorulacak sorular şunlardır: Bu seri numaralı ürünü kim, ne zaman, hangi jigle test etti? Kaldıysa hangi pinlerden kaldı, nasıl onarıldı, tekrar test edildi mi? Bu soruların cevabı kayıtta yoksa test yapılmış olsa bile savunulamaz.

Neden “geçti” işareti yetmez?

Birçok işletmede elektriksel test kaydı, test cihazının çıktısı ya da bir defterdeki tik işaretinden ibarettir. Bu yöntemin üç temel zayıflığı vardır:

• Seri numarası bağlantısı zayıftır. Hangi fiziksel ürünün test edildiği net değildir.
• Kaldı sonrası süreç kaybolur. Onarım ve yeniden test ayrı bir kayıt olarak görünmez.
• Analiz yapılamaz. Hangi ürün kodunda, hangi hata türünün tekrarladığı çıkarılamaz.

Bir test kaydında olması gereken alanlar

Pratikte işe yarayan minimum alan seti şudur:

1. Ürün kodu: Standart formatta (ör. TP0076666-D1). Ek kısmı (-D1, -A1) eksik yazılırsa raporlar bölünür.
2. İş emri numarası: Üretim partisiyle bağlantı kurar.
3. Seri numarası veya aralığı: Tekil (14), aralık (6-7) ya da noktalı aralık (5..10) gibi net bir kurala bağlı.
4. Operatör: Testi yapan kişi; ürünü üreten operatör ayrı alan olarak.
5. Tarih ve saat: Sistem tarafından otomatik.
6. Sonuç: Geçti / kaldı; kaldıysa hata kodu ve açıklama.
7. Kullanılan jig: Jig arızası kaynaklı sonuçları ayırabilmek için.

Ürün kodu formatı: küçük yazım farkı, büyük rapor farkı

“TP0076666 D.1”, “TP0076666-D1” ve “TP0076666D1” aynı ürünü anlatır ama veritabanında üç farklı ürün gibi görünür. Bu da hata analizinde aynı ürünün hatalarının üçe bölünmesine yol açar. Çözüm, kayıt anında formatı doğrulamaktır:

• Ön ek (TP/FT) sonrası tam 7 rakam,
• ek kısım tire ile ayrılmış,
• nokta ve boşluk kullanılmamış.

Operatör yanlış yazdığında sistem “Önerilen: TP0076666-D1” gibi bir düzeltme göstermeli, kayıt ancak doğru formatla alınmalıdır. İş emri dokümanlarında “A.1” gibi noktalı yazım varsa, barkod veya QR okutma sırasında bu otomatik olarak “-A1” formatına çevrilebilir.

Seri numarası kuralları

Seri alanı serbest metin bırakıldığında “SN 14”, “14-”, “14 ve 15” gibi çözümlenemeyen girişler oluşur. Sağlıklı bir kural seti şöyle olabilir:

• Tekil numara: 14
• Kısa aralık: 6-7
• Uzun aralık: 5..10
• Liste: 3, 8, 12

Sunucu tarafında bu giriş çözülüp tek tek seri numaralarına açılmalı; böylece “seri 9 kaldı mı?” sorusu tek sorguyla cevaplanabilir. Aynı ürün kodunda açık (onarılmamış) bir hatalı seri varken aynı seri tekrar “geçti” olarak girilmek istenirse sistem uyarı vermelidir.

Kaldı sonrası: onarım ve yeniden test

Bir ürün testten kaldığında süreç bitmez, başlar. Kayıt şu soruları cevaplamalıdır:

• Hangi hata kodu? (açık devre, kısa devre, yanlış pin, izolasyon düşük…)
• Hangi pinler veya hangi dal?
• Kim onardı, ne yapıldı?
• Yeniden test sonucu ne oldu?

Bu zincir kurulduğunda “ilk seferde geçme oranı” gibi gerçek bir kalite metriği hesaplanabilir. Onarımdan sonra geçen ürün de “geçti” sayılır, ama ilk test sonucunun kaybolmaması gerekir.

Operatör ekranı nasıl olmalı?

Test istasyonunda operatörün eli genellikle doludur; eldivenlidir, kablo tutmaktadır. Ekran bu gerçeğe göre tasarlanmalıdır:

• Büyük dokunma hedefleri (en az 44–52 piksel),
• ürün kodu ve iş emri için barkod/QR okutma,
• operatör ve hata kodu için yazmak yerine listeden seçim,
• başarılı kayıtta kısa bir bip veya titreşim, hatada farklı bir ses.

Planlama tarafında ürün kodu, seri, operatör ve iş emri bilgisini içeren bir QR etiket basılırsa test operatörü tek okutmayla dört alanı birden doldurabilir. Bu, hem zamandan tasarruf sağlar hem de yazım hatasını ortadan kaldırır.

Canlı izleme ve raporlama

Test kaydı düzgün tutulduğunda planlama ve yönetim ekranında şunlar anlık görünür:

• Günün test adedi ve kaldı oranı,
• ürün koduna göre en sık hata türleri,
• belirli bir seri numarasının tüm geçmişi,
• jig bazında arıza eğilimi.

Canlı izleme özelliği sunucuyu yormamalıdır; ihtiyaç olduğunda açılan bir dinleme modu çoğu işletme için yeterlidir.

Denetimde kayıt

ISO 9001 ve müşteri denetimlerinde istenen şey, testin yapıldığının kanıtıdır. Silinemeyen iz, kim-ne zaman bilgisi ve süzülebilir kayıt, klasör karıştırmaktan çok daha güçlü bir kanıttır. Kayıt düzenleme ve silme yetkisi dar tutulmalı, yapılan değişiklikler loglanmalıdır.

Sonuç

Elektriksel test, ancak kaydı kadar değerlidir. Ürün kodu formatı, seri numarası kuralı, operatör bilgisi ve kaldı sonrası zincir düzgün tutulduğunda test kaydı hem günlük kalite yönetiminin hem de müşteri denetiminin sağlam bir dayanağı olur.

BENGU, Sakarya merkezli ERP, web tasarım ve dijital çözüm ortağıdır. Sahanıza uygun bir kurgu konuşmak isterseniz iletişim formundan yazabilirsiniz.